مستند سازي آثار تاريخي- فرهنگي منطقه خراسان
طرح مسئلهStatement of
Problem :
در طرح منطقه
خراسان، گستردگي مطالعات آثار تاريخي – فرهنگي از يك سو و وجود 1944 اثر تاريخي –
فرهنگي نيازمند بكارگيري سامانه هاي اطلاعات مكاني به عنوان ابزاري جهت تصميم سازي
و تصميم گيري بود. براساس
آخرين تقسيمات كشوري منطقه خراسان داراي 32 شهرستان، 94 شهر، 90 بخش، 238 دهستان
و حدود 6187 آبادي مسكوني است و ضمنا خراسان در قديم به سرزمين وسيع تري اطلاق ميشد
كه از شرق و غرب ميان هند و كوير لوت و از شمال و جنوب ميان آمودريا (جيحون) و
هندوكش قرار داشت. خراسان بزرگ حدود 300 تا 500 هزار كيلومترمربع وسعت داشته كه
مرزهاي آن در طول تاريخ تغييرات بسيار به خود ديده است، و اين گستره وسيع مملو از
آثار تاريخي- فرهنگي است كه نيازمند شناسايي، مرمت و حفاظت است.
به دليل فقدان يك سيستم مكان
مرجع پشتيبان تصميم گيري، مخاطرات و خسارات فراواني به اين منطقه وارد شده است لذا
در اين تحقيق ضرورت به كارگيري سامانه هاي اطلاعاتي در اين منطقه طرح موضوع شده و
مورد ارزيابي قرار مي گيرد. وسعت جغرافيايي و عدم وجود پايگاه هاي اطلاعاتي مكان
مرجع در فرآيند تصميم سازي و تصميم گيري مديران برا ي شناسايي، طبقه بندي، حفظ و
نگهداري آثار تاريخي- فرهنگي تاكنون مشكلات و خسارات زيادي به اين ارزشهاي تاريخي
وارد آورده است كه نياز است هر چه سريعتر مورد بازبيني قرار گيرد.
اهداف Aim :
هدف اين مقاله ارائه مدلها و
روشهايي با كمك سامانه هاي اطلاعاتي مكان مرجع است كه به شناسايي موقعيت هاي مكاني
آثار تاريخي – فرهنگي و زمينه سازي و هدايت فرآيند تصميم گيري كارشناسان، مشاوران
و مديران شهري و استفاده از قابليت هاي سامانه هاي اطلاعاتي مكان مرجع به عنوان
پشتيبان تصميم گيري منجر خواهد شد.
روش شناسيMethodology:
روش
شناسي اين مطالعه مبتني بر روش هاي چندگانه اي است، كه به طور كلي به دو دسته كمي
و كيفي تقسيم مي شوند و ساير بخش ها زير مجموعه اي از اين دو دسته كلي محسوب مي
شوند. جمع آوري اطلاعات رقومي، تجهيز بانك اطلاعاتي مكان مرجع، تحليل محتواي طرح
هاي انجام شده و در دست انجام، مطالعه كتاب ها و تجربيات جهاني، كه منجر به
استخراج لايه هاي اطلاعاتي مورد نياز گرديد و در سامانه هاي مكاني علاوه بر
اطلاعات توصیفی، اطلاعات پیکسلی و یا برداری نيز وارد و از منابع مختلفی از قبیل نقشه، تصاویر
هوائی و ماهواره ای استفاده شد، از سوي ديگر توسط سامانه هاي مكاني امکان انجام
تحلیل، پردازش و پرسش و پاسخ های مکانی ايجاد شد و منجر به ارائه نتایج در قالب
نقشه، گزارش، جدول و نمودار شد.
یافته ها Finding :
يافته هاي مطالعه
بر مبناي اهداف طرح و نيازسنجي هاي انجام شده جهت اطلاع رساني به تصميم سازان و
تصميم گيران شامل كارشناسان، مشاوران و مديران شهري به شرح زير حاصل شد:
يكم: امكان برقراري ارتباط ميان نقشه ها و اطلاعات
دوم: امكان برقراري ارتباط ميان تصاوير و اطلاعات
سوم: شناسايي ايرادات و مشكلات اطلاعاتي
نتایج Results
:
نتايج اين مطالعه روشن ساخت كه با
استفاده از روش GIS مي توان به يك بانك اطلاعات
مكان مرجع به عنوان پشتيبان سيستم اطلاعات مديريت دست يافت و در عين حال امكان
مقايسه ميان وضع موجود و موقعيت مكاني آثار تاريخي- فرهنگي، مستندات قبلي فراهم
شده كه منجر به تاثيرگذاري مستقيم در تصميم سازي، كارشناسان، مشاوران و مديران شهري خواهد شد. و
از اين طريق امكان هدايت تصميم گيري كارشناسان، مشاوران و مديران شهري فراهم مي
گردد.
كاربرد تحقيق Application :
نتايج اين طرح مي تواند: يكم، منجر به
حفظ و نگهداري آثار با ارزش تاريخي – فرهنگي كه برخي از آنها كاملا فراموش شده،
ناشناخته و يا مورد غفلت واقع شدند شود، كه اساس جذب گردشگر در اين منطقه است.
دوم، بخش حائز اهميتي از نيازهاي اطلاعاتي طرح هاي توسعه شهري از طريق بانك
اطلاعاتي و سامانه هاي اطلاعاتي اين طرح فراهم مي شود. سوم، نتايج اين طرح مي
تواند زمينه هاي لازم جهت ارزيابي و تحليل تصميمات اتخاذ شده از سوي كارشناسان،
مشاوران و مديران شهري را فراهم كند و در نهايت، چهارم، مي تواند نقش موثري در
توسعه هدفمند منطقه خراسان داشته باشد.
واژه ها ي كليدي Key Words:
سامانه هاي اطلاعاتي، تصميم گيري،
منطقه خراسان، آثار تاريخي - فرهنگي
